Tüketim Mallarında Ayıptan Doğan Sorumluluk: Aksesuar Ürünleri Bakımından Değerlendirme (TKHK m. 8-12)

6502 sayılı TKHK'nın ayıplı mala ilişkin hükümleri, bedeli ve markası ne olursa olsun bütün tüketim malları için geçerlidir. Bu yazıda anılan hükümler; çanta, cüzdan ve benzeri aksesuar ürün grubu bakımından, uygulamada sık karşılaşılan uyuşmazlık tipleri üzerinden ele alınmaktadır.

Ayıp Değerlendirmesi (TKHK m. 8-9)

Tüketim malı, muadillerinden makul olarak beklenen faydayı ve dayanıklılığı göstermiyorsa ayıplıdır. Aksesuar ürünlerinde olağan kullanımda kısa sürede ortaya çıkan aksam kopması, fermuar arızası, kaplama dökülmesi ve dikiş sökülmesi bu kapsamdadır. Ürünün etiketinde, e-ticaret sitesinde veya reklamında belirtilen malzeme özelliklerini taşımaması ("hakiki deri" ibaresine karşın suni malzeme kullanılması gibi) başlı başına ayıptır; bu beyanlar satıcıyı bağlar (m. 9).

Emredici Nitelik: Sözleşmeyle Daraltılamaz

TKHK'daki haklar emredici niteliktedir ve tüketici aleyhine değiştirilemez. Satıcının "indirimli üründe iade yoktur", "aksesuar ürünlerde değişim yapılmaz" yönündeki kayıtları kanundan doğan sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Yalnızca satış anında açıkça bildirilen ayıplar bakımından ("defolu ürün" kaydıyla satış gibi) sorumluluk doğmaz (m. 10/2).

İspat Rejimi: Altı Aylık Karine (TKHK m. 10)

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında mevcut olduğu kabul edilir; "özensiz kullanım" iddiasını bu dönemde ispat yükü satıcıdadır. Karine, malın fiilen kullanılmaya başlandığı tarihten değil teslim tarihinden işler; bu nedenle satın alma belgesinin ve tarihinin muhafazası önem taşır.

Tüketicinin Seçimlik Hakları (TKHK m. 11)

Tüketici; sözleşmeden dönme (bedel iadesi), ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim haklarından dilediğini seçer. Seçim hakkı tüketicinindir; satıcı tüketiciyi yalnızca onarıma veya değişime yönlendiremez. Seçimlik hakların kullanılmasından doğan masraflar, hakkı yerine getiren tarafça karşılanır; tüketici ayrıca genel hükümlere göre tazminat talep edebilir (m. 11/6).

Zamanaşımı ve Başvuru Yolu (TKHK m. 12)

Sorumluluk, teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıbın ağır kusur veya hile ile gizlenmesi hâlinde zamanaşımı uygulanmaz.

Değeri 186.000 TL'nin (2026 yılı parasal sınırı) altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; başvuru e-Devlet üzerinden de yapılabilir. Satın alma belgesi, ürün fotoğrafları ve satıcı yazışmaları başvuruya eklenmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya somut olaya ilişkin danışmanlık niteliği taşımaz.