Dayanıklı Tüketim Mallarında Garanti, Onarım ve Değişim Hakları: Beyaz Eşya Bakımından Değerlendirme (TKHK m. 8-12, m. 56)

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK); tüketim mallarını ayıba karşı koruyan genel rejimin (m. 8-12) yanı sıra, Bakanlıkça belirlenen dayanıklı tüketim malları için garanti belgesi düzenlenmesini zorunlu kılan özel bir koruma öngörmüştür (m. 56). Bu yazıda her iki rejim, uygulamada uyuşmazlıkların yoğunlaştığı beyaz eşya ürün grubu bakımından ele alınmaktadır.

Kanuni Garanti: Asgari İki Yıl (TKHK m. 56)

Üretici ve ithalatçılar, tüketiciye yönelik üretilen ve ilgili yönetmelik ekindeki listede yer alan dayanıklı tüketim malları için garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Garanti süresi asgari iki yıldır ve malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlar. Garanti belgesi, satıcının ayıptan doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; tüketici dilerse satıcıya, dilerse üretici veya ithalatçıya başvurabilir.

Garanti süresinin dolması, tüketicinin m. 8-12'den doğan haklarını sona erdirmez; iki yıllık zamanaşımı süresi içinde ayıp hükümlerine dayanılması mümkündür.

Ücretsiz Onarım Hakkı ve Azami Tamir Süresi

Garanti kapsamındaki arızalarda tüketici, malın ücretsiz onarılmasını isteyebilir. Onarım için öngörülen azami tamir süresi 20 iş günüdür; süre, arızanın servise veya satıcıya bildirildiği tarihten itibaren işler ve tamirde geçen süre garanti süresine eklenir.

Değişim ve Bedel İadesinin Şartları

Tüketici ücretsiz onarım hakkını kullanmışsa; garanti süresi içinde,

• malın tekrar arızalanması,
• azami tamir süresinin aşılması veya
• yetkili servis raporuyla onarımın mümkün olmadığının tespit edilmesi

hâllerinde tüketici; bedel iadesi, ayıp oranında bedel indirimi veya ayıpsız misli ile değişim haklarından birini kullanabilir. Satıcı bu talebi reddedemez; talebin yerine getirilmemesi hâlinde satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.

İspat Rejimi ve "Kullanım Hatası" Tespitleri (TKHK m. 10)

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan arızaların teslim anında var olduğu karine olarak kabul edilir; aksini ispat satıcıya aittir. Yetkili servislerin arızayı "kullanım hatası" olarak nitelendirmesi uygulamada en sık uyuşmazlık sebebidir; bu tespite karşı tüketici, hakem heyeti nezdinde bilirkişi incelemesi talep edebilir. Servis kayıtlarının ve raporlarının saklanması, ispat bakımından belirleyicidir.

Zamanaşımı ve Başvuru Yolu (TKHK m. 12)

Ayıplı maldan sorumluluk, teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıbın ağır kusur veya hile ile gizlenmesi hâlinde zamanaşımı uygulanmaz.

Değeri 186.000 TL'nin (2026 yılı parasal sınırı) altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür. Fatura, garanti belgesi ve tüm servis kayıtları başvurunun dayanağını oluşturur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya somut olaya ilişkin danışmanlık niteliği taşımaz.